Podczas posiedzenia Komitetu Ministrów Rady Europy oraz spotkania z Dyrektorem Generalnym ds. Praw Człowieka i Rządów Prawa Rady Europy, Gianlucą Esposito, 9 czerwca, wiceminister sprawiedliwości Dariusz Mazur podkreślił, że Polska pozostaje w pełni zaangażowana w wykonanie wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczących reform wymiaru sprawiedliwości i przywracania standardów praworządności.
Przywracanie standardów praworządności
Minister Mazur zaznaczył, że procesy wykonania orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka we wszystkich sprawach związanych z praworządnością są ściśle powiązane i wymagają kompleksowych reform najważniejszych instytucji wymiaru sprawiedliwości. Polska w pełni akceptuje dotychczasowe wyroki i deklaruje ich konsekwentne wykonywanie.
Procesy wykonania wyroków ETPC we wszystkich sprawach dotyczących problematyki praworządności są ze sobą ściśle powiązane. Dotyczą kompleksowych reform, które obejmą funkcjonowanie najważniejszych instytucji wymiaru sprawiedliwości
Wiceminister omówił sprawę Xero Flor przeciwko Polsce, wskazując na systemowy problem niezależności Trybunału Konstytucyjnego. Mandaty sędziów wyłonionych wadliwym mechanizmem wygasną odpowiednio we wrześniu 2026 r. i styczniu 2027 r., co wyznacza ramy czasowe dla trwałego usunięcia wady. Polska realizuje już środek tymczasowy wydany w sprawie Dziurda i Inni przeciwko Polsce, mający na celu przywrócenie do orzekania czterech skarżących sędziów.
Niezależność sądów – ustawa praworządnościowa w Sejmie
Kluczowym elementem reform jest rządowy projekt ustawy o przywróceniu prawa do niezależnego i bezstronnego sądu, oparty na orzeczeniach ETPC i opiniach Komisji Weneckiej. Projekt zakłada likwidację Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, zniesienie skargi nadzwyczajnej, uporządkowanie statusu sędziów powołanych z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa wybranej w marcu 2018 r. oraz przywrócenie pełnej kontroli sądowej nad postępowaniami nominacyjnymi do Sądu Najwyższego.
Równolegle Komisja Kodyfikacyjna Ustroju Sądów i Prokuratury rozpoczęła prace nad nową ustawą o Sądzie Najwyższym, której celem jest odbudowa jego roli konstytucyjnej.
Reforma Krajowej Rady Sądownictwa i zmiany w sądach powszechnych
Mimo obowiązywania dotychczasowych przepisów, wybory sędziowskich członków KRS przeprowadzone w maju 2026 r. poddano opiniowaniu przez zgromadzenia sędziów, wyłaniając 15 kandydatów z największym poparciem środowiska. Sejm zobowiązał się uszanować ten wybór, co ma zapewnić Radzie silną legitymację do czasu wejścia w życie docelowych rozwiązań.
W marcu 2026 r. do konsultacji międzyresortowych trafił projekt nowelizacji Prawa o ustroju sądów powszechnych. Oddaje on kompetencje odwoływania prezesów sądów w ręce Krajowej Rady Sądownictwa, wprowadza opinię zgromadzenia ogólnego sędziów danego sądu oraz wzmacnia kontrolę sądową nad delegacjami orzeczniczymi.
Koniec wadliwych postępowań dyscyplinarnych
Polska wdrożyła środki eliminujące systemowe naruszenia w postępowaniach dyscyplinarnych sędziów. Tymczasowym rozwiązaniem jest powoływanie sędziów sądów dyscyplinarnych i rzeczników ad hoc wyłącznie spośród osób z co najmniej 10-letnim stażem orzeczniczym, nienominowanych przez wadliwie ukształtowaną KRS. We wrześniu 2025 r. powołano nową Rzeczniczkę Dyscyplinarną Sędziów Sądów Powszechnych, co zdaniem ministerstwa znacząco ograniczyło ryzyka wskazywane przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.
Treść ma charakter informacyjny - godziny, ceny i terminy mogą ulec zmianie po publikacji. Przed podjęciem decyzji zweryfikuj dane u źródła. Dowiedz się więcej.