Poznańskie nagrody Stukot ’56 przyznane po raz piąty. Podczas gali na Międzynarodowych Targach Poznańskich statuetki trafiły do Andrzeja Poczobuta, brata Marka Durskiego i Fundacji im. dr. Piotra Janaszka „Podaj dalej”.
Tegoroczna edycja przypadła w szczególnym roku – mija 70 lat od wydarzeń Czerwca 1956. Inicjatorem wyróżnienia jest Wielkopolskie Muzeum Niepodległości. Symboliczna statuetka to drewniak – w gwarze poznańskiej nazywany „okulok”, w jakim pracowali robotnicy Zakładów im. Hipolita Cegielskiego (w czerwcu 1956 roku noszących nazwę Zakładów Metalowych im. Józefa Stalina). Autorem nazwy nagrody jest dyrektor muzeum Przemysław Terlecki, a projekt figury zrealizował poznański rzeźbiarz Roman Kosmala.
– Z roku na rok ranga tej nagrody rośnie, a poprzeczka już od pierwszej edycji zawieszona bardzo wysoko idzie wciąż do góry. Mamy szczególny rok – 70. rocznicę Czarnego Czwartku i piątą Galę Nagrody Stukot. Tym bardziej cieszę się, że mamy absolutnie wyjątkowych laureatów. Każdy z nich swoim pięknym życiem, ofiarnością, odwagą cywilną, nieugiętością i konsekwencją w działaniu składa hołd Bohaterom Czerwca ’56. A my – nagradzając ich tą symboliczną statuetką – pokazujemy pędzącemu czasami nie wiadomo dokąd i gdzie światu, że są ludzie, dla których uniwersalne wartości – takie jak wolność, godność, prawo, chleb, tolerancja religijna – są wciąż ważne i warte pielęgnowania – podkreśla Przemysław Terlecki, dyrektor Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości.
MTP – miejsce, które pamięta Czerwiec ’56
Uroczysta gala nieprzypadkowo odbyła się na terenie Międzynarodowych Targów Poznańskich. To właśnie ta przestrzeń była świadkiem wydarzeń z 1956 roku, gdy zagraniczni goście targowi przekazywali światu pierwsze wieści o robotniczym buncie. Dlatego nagrodę wręczano w tym symbolicznym miejscu.
Trzy kategorie – trzy ideały
Nagroda przyznawana jest w trzech kategoriach, odwołujących się do haseł wypisanych na Pomniku Czerwca ’56 stojącym na pl. Adama Mickiewicza w Poznaniu: „O Boga, za wolność, prawo i chleb”. W kategorii „O Boga” statuetkę odebrał brat Marek Durski ze wspólnoty ekumenicznej w Taizé. Był on zaangażowany w organizowanie wielu Europejskich Spotkań Młodych – jedno z nich, w 2009 r., odbyło się właśnie na terenie MTP w Poznaniu. W latach 1983-1988 brat Marek pracował w Rzymie na zaproszenie Jana Pawła II, koordynując trzy spotkania europejskie (1980, 1982, 1987). Od lat troszczy się o przyjmowanie Polaków w Taizé, a ostatnio opiekuje się uchodźcami i migrantami.
W kategorii „Za prawo i chleb” nagrodzono Fundację im. doktora Piotra Janaszka „Podaj dalej” z Konina. Organizacja powstała w hołdzie dla znanego społecznika i lekarza, który od lat 70. wdrażał nowatorskie rozwiązania w rehabilitacji. Zginął tragicznie w 1998 roku. Fundacja realizuje niespisany testament doktora, kierując się jego słowami:
Dzieciom niepełnosprawnym trzeba pomagać mądrze. Nie głaszcząc po głowie i prowadząc za rękę, ale wymagając od nich, uczyć je życia.
Andrzej Poczobut – wolność odzyskana po latach
W kategorii „Za wolność” statuetkę otrzymał Andrzej Poczobut, polski dziennikarz i działacz Związku Polaków na Białorusi. Przez lata relacjonował sytuację w tym kraju dla polskich mediów. Za krytyczne wypowiedzi pod adresem rządzącego Białorusią od 1994 r. Aleksandra Łukaszenki wielokrotnie trafiał do aresztu, a ostatecznie został skazany na osiem lat kolonii karnej o zaostrzonym rygorze. Dzięki staraniom polskiego rządu, służb oraz współpracy międzynarodowej po 5 latach został uwolniony z białoruskiej niewoli.
– To wyróżnienie wyjątkowe – nie tylko honoruje dokonania współczesnych ludzi kultury, nauki i życia publicznego – ale także przypomina o wydarzeniach, które na zawsze zmieniły historię Poznania i Polski. Jest także wyrazem szacunku dla tych, którzy potrafią podtrzymywać pamięć o wartościach ważnych dla uczestników Czerwca: wolności, godności, solidarności i odpowiedzialności za wspólnotę. W wielu miejscach na świecie nadal łamane są prawa człowieka, tłumiona jest wolność słowa, prześladowani są obrońcy demokracji. Dlatego ogromnym zaszczytem jest dla nas to, że znalazł się wśród nich Andrzej Poczobut – człowiek, którego życiowa droga jak żadna inna pokazuje, co oznacza walczyć o wolność. Serdecznie gratuluję laureatom. Dziękuję za działalność, która inspiruje innych i sprawia, że pamięć o historii staje się żywą częścią naszej współczesności. Niech „Stukot ’56” pozostaje nie tylko wspomnieniem przeszłości, ale także przypomnieniem, że odwaga, prawda i zaangażowanie obywatelskie zawsze mają znaczenie – mówił prezydent Poznania Jacek Jaśkowiak.
Organizatorem tegorocznej Gali jest Muzeum Powstania Poznańskiego Czerwiec 1956 przy współpracy z Grupą MTP oraz Wielkopolskim Muzeum Niepodległości. Partnerem wydarzenia był poznański oddział Instytutu Pamięci Narodowej. Wsparcia udzielił Samorząd Województwa Wielkopolskiego i Miasto Poznań. Galę uświetnił recital Łukasza Groszewskiego i Sebastiana Nawrota, którzy wykonali piosenki Jacka Kaczmarskiego i Przemysława Gintrowskiego.
Nagroda Stukot ’56 jest przyznawana od 2022 roku. Wśród dotychczasowych laureatów znajdują się m.in. Fundacja Redemptoris Missio, Orszak Trzech Króli, ś.p. mjr Zenon Wechmann, pielęgniarka Czerwca ’56 Aleksandra Banasiak, piekarz i społecznik Jacek Polewski, Hospicjum Palium, Siewcy Lednicy, była premier Hanna Suchocka czy Stowarzyszenie Zupa na Głównym. Wyboru laureatów dokonuje w głosowaniu Kapituła Nagrody spośród przesłanych zgłoszeń oraz własnych kandydatów.