Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego opublikowało raport, który ma pomóc uczelniom w walce z kryzysem psychicznym wśród studentów i doktorantów. Dokument wskazuje konkretne metody wsparcia – od terapii online po kontakt z naturą. To odpowiedź na alarmujące dane: co drugi student zmaga się z poważnym stresem, a 22 proc. doktorantów doświadcza trudności w codziennym funkcjonowaniu.
Raport „Skuteczne interwencje na rzecz zdrowia i dobrostanu w środowisku akademickim” został po raz pierwszy zaprezentowany podczas ścieżki Dobrostan w miejscu pracy na Kongresie i Festiwalu Psychologicznym Re Mind. Wydarzenie odbywa się w dniach 22-24 czerwca 2026 roku we Wrocławiu.
Alarmujące dane z ubiegłorocznej analizy
Dane z ubiegłorocznego opracowania były dla nas alarmujące: co drugi student zmaga się z poważnym stresem, a co piąty doktorant odczuwa jego skutki w codziennym życiu. Dlatego Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego zdecydowało się zlecić kolejny raport, kładący nacisk na konkretne rozwiązania: potrzebowaliśmy rzetelnej, opartej na dowodach wiedzy o tym, co naprawdę działa – mówi dr Karolina Zioło-Pużuk, wiceszefowa Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Z opublikowanej wcześniej analizy wynikało, że nasilenie stresu jest wyższe wśród kobiet niż mężczyzn. Głównymi źródłami napięcia są wątpliwości związane z przyszłością zawodową, a w okresie pandemii COVID-19 także konieczność adaptacji do zdalnej edukacji.
Od diagnozy problemów do konkretnych działań
Nowy raport to praktyczny przewodnik dla szkół wyższych. Autorzy zebrali wnioski z badań z lat 2020–2025 i dokonali przeglądu interwencji ukierunkowanych na zdrowie psychiczne. Wśród nich znalazły się m.in. ustrukturyzowane interwencje poznawczo-behawioralne i cyfrowe (iCBT), treningi uważności, akceptacji i współczucia, krótkie techniki doraźnej regulacji lęku, a także działania oparte na aktywności fizycznej, zdrowym śnie i kontakcie z przyrodą.
Platformy i aplikacje online pozwalają na skuteczne dotarcie do osób studiujących w trybie niestacjonarnym, dojeżdżających, oraz specyficznych grup narażonych na izolację (jak doktoranci). Aby jednak zminimalizować ryzyko przedwczesnej rezygnacji, wdrażane rozwiązania cyfrowe powinny być ustrukturyzowane i zawierać mechanizmy podtrzymujące zaangażowanie, np. powiadomienia, kontakt z e-coachem lub wsparcie asystenta – czytamy w raporcie.
System, a nie jednorazowe akcje
W rekomendacjach badacze podkreślają, że różne problemy wymagają odmiennych działań: od krótkich akcji profilaktycznych po specjalistyczną pomoc psychologiczną, psychoterapeutyczną lub psychiatryczną. Najskuteczniejszy jest wielopoziomowy system, w którym szerokie działania łączy się z jasnymi ścieżkami kierowania do intensywniejszego wsparcia. Raport wskazuje też, że kluczowe jest uwzględnienie zmian systemowych – np. w planowaniu zajęć i udzielaniu informacji zwrotnej – ponieważ kryzys psychiczny często wynika ze specyfiki organizacyjnej, a nie tylko indywidualnych braków.
Troska o zdrowie psychiczne, dobrostan i jakość doświadczenia akademickiego studentów oraz doktorantów staje się w ostatnich latach jednym z warunków realizacji podstawowej misji szkolnictwa wyższego – podkreśla prof. dr hab. Aleksandra Cisłak-Wójcik, prorektorka ds. nauki Uniwersytetu SWPS, współautorka publikacji.
Autorami raportu są badacze i badaczki z Uniwersytetu SWPS: dr hab. Konrad Piotrowski, prof. USWPS, dr Aleksandra Dopierała, Alicja Cholewińska, Julia Stachowska, Martyna Wojtczak, Nikola Kowalska i prof. dr hab. Aleksandra Cisłak-Wójcik. Pełny dokument jest dostępny na stronie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.