43 proc. dzieci i młodzieży niechętnie chodzi do szkoły – wynika z raportu UNICEF „Prawa dziecka w Polsce 2024”. Dlaczego nastolatki tracą motywację do nauki w polskich szkołach? Marcin Szala, dyrektor warszawskiego Liceum Artes Liberales, w podcaście Instytutu Badań Edukacyjnych zdradza, jak wykorzystać bunt jako siłę napędową.
W pierwszych latach życia zdobywanie umiejętności, takich jak chodzenie czy mówienie, napędza naturalna ciekawość świata. Gdy zaczyna się formalna edukacja, pojawiają się przeszkody. – Szkoła, która próbuje konkurować z Netfliksem, przegra – podkreśla Marcin Szala. – Nowoczesna szkoła musi całkowicie przeformułować rolę uczniów – nie mogą być tylko odbiorcami, muszą być aktywnie zaangażowani.
Motywacja do nauki w cieniu ekranów
Dyrektor zwraca uwagę, że kluczowe jest wcześniejsze wyposażenie młodych ludzi w fundamentalne umiejętności: ciekawość, wytrwałość i sprawczość. – Konieczne jest wcześniejsze danie młodym ludziom fundamentalnych umiejętności: ciekawości, wytrwałości i sprawczości. To wszystko da się wytrenować. Chęć i ciekawość świata są już niewystarczające – wyjaśnia. Jego zdaniem młodzież najbardziej złości niesprawiedliwość, brak sensu i przytłoczenie. Wtedy rodzi się bunt.
– Bunt jest paliwem i teraz pytanie, co z nim zrobimy? Czy jesteśmy w stanie utrzymać to napięcie? Ja jestem głęboko przekonany, że zrozumienie napięcia i wykorzystanie go jest jedną z największych sił napędowych, którą możemy mieć. Próba zniesienia napięcia powoduje, że tracimy motywację, wytrwałość, sens, bo życie jest byciem w napięciu między tym, co bym chciał, żeby ktoś zrobił i tym, co on chce zrobić – tłumaczy Marcin Szala.
Jednym z największych wyzwań jest pokazanie nastolatkom, że mogą być sprawczy. Szala odwołuje się do efektu Mateusza Ewangelisty: – To trochę jak w tym efekcie. Ten kto ma, będzie mu dane. Ten kto nie ma, będzie mu zabrane. Jeżeli raz się czegoś nauczyłem i znam smak frajdy, nie dlatego, że dostałem dobrą ocenę, tylko po prostu nie umiałem czegoś zrobić, a teraz umiem, to potem jest mi łatwiej znaleźć kolejne rzeczy. Aby to osiągnąć, szkoła musi dać przestrzeń na refleksję: od porażki do sukcesu.
Czy mikropoświadczenia odmienią edukację ponadpodstawową?
W Liceum Artes Liberales wdrożono autorski system oceniania z wykorzystaniem mikropoświadczeń – cyfrowych certyfikatów potwierdzających konkretne umiejętności. – Przedrostek mikro w mikropoświadczeniach pokazuje nam, że one mogą być zwinne, że można je szybko stworzyć. Nie wiemy, czego ludzie będą się uczyć za 5 lat, mikropoświadczenia pomagają nadążyć za zmieniającym się światem – mówi dyrektor. Mikropoświadczenia są wynikiem krótkich form uczenia się, np. kursów, i są przyznawane według precyzyjnych standardów jakości.
Pełna rozmowa dostępna jest na microcredentials.pl, YouTube i Spotify. Podcast „Po pierwsze, umiejętności. Podcast o tym, jak być na czasie” realizowany jest w ramach projektu finansowanego z Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego (FERS). #FunduszeUE